Onze schizofrene economie

Indien beursgoeroe’s of leiders in diverse economische sectoren zeggen dat het in deze tijden ‘goed gaat ‘ dan moet je per definitie argwaan hebben. De patronen beginnen mij langzaam duidelijk te worden. Ik lees de uitspraken van Rudy Stroink in de volkskrant ( 25 sept ) , een leider in de vastgoedwereld in Nederland. Hij doet de gedurfde en dus moedige uitspraak dat het Nederlandse vastgoed zeker tussen de 10 en 25 procent minder waard is dan waarvoor het in de boeken staat. Maar volgens dezelfde boeken van de vastgoedbedrijven is er helemaal niets aan de hand. Alles leegstand zal zelfs worden opgelost ! De werkelijkheid is echter dat de voorgeschotelde economie in boeken en jaarverslagen van banken en bedrijven langzaam wordt ingehaald door laten we zeggen de reële economie. De werkelijke balans tussen vraag en aanbod.

Banken hebben jarenlang producten verkocht zonder te kijken of de klant hier werkelijk beter van wordt of behoefde aan zou hebben. Een voorbeeld zijn de wurghypotheken ofwel de subprime hypotheken. Een langzaam werkend gif worden ze ook wel genoemd dat nu begint uit te werken. Hiermee werden traditionele diensten van banken producten met als doel om er mee te gokken.
Volgens Stroink houdt iedereen in de vastgoedwereld zich aan elkaar vast en leidde het ‘incestueuze systeem van projectontwikkelaars, bouwers, financiers en gemeenten’ tot plannen zoals een mega winkelscentrum in Tilburg ! Niemand vraagt zich echter af of we nog een winkelcentrum nodig hebben. De vraagkant dus. Hoe slechter het gaat, en het gaat echt slecht nu, hoe meer branches zullen beweren dat het wel goed gaat, dat er zelfs enkele procenten winst gemaakt zal worden, dat we ons geen zorgen moeten maken, met Wouter Bos voorop.
Het zijn bezwerende woorden om de huidige schizofrenie in de economie te versluieren, om directeuren de tijd te geven door de achterdeur weg te sneaken, en vooral om een tsunami van wantrouwen voor te blijven van wij, de consumenten. Een sms-je in Hong Kong leidde tot grote rijen voor de 2 na grootste bank van mensen die hun geld kwamen opnemen. De bank bleef open tot laat om iedereen zijn geld te geven want volgens de directie : ‘als we dat niet doen denken de mensen dat we in grote problemen verkeren ”. Kortom, hij zit dus in grote problemen. Waarom nu geen transparantie, waarom moet die schijn worden opgehouden ?

Een oorzaak hiervan is dat niemand kennelijk verantwoordelijkheid durft te nemen. In de kern van de zaak hebben de banken het vertrouwen van de klanten op grote schaal geschaad door helemaal niet meer naar de belangen van die klanten te kijken en in veel gevallen hun geld simpelweg te vergokken. In de realiteit bestaat een groot deel van de markwaarde van een bank (soms tot 70 %) helemaal niet in harde cash. De bank bestaat bij de gratie van een goede beursstemming, een positief klimaat in een financiële wereld die zo ondoorzichtig is gemaakt dat toezichthouders of overheden om de tuin konden worden geleid en niemand werkelijk inzicht meer kan krijgen in de werkelijke malaise.

De oplossing is een nieuw sociaal economisch bewustzijn bij ondernemers en bankiers die zich de prioriteit zullen moeten stellen om verantwoord maatschappelijk te gaan ondernemen. Hierbij moet de overheid een nieuwe sociaal klimaat gaan stimuleren waarin nadruk gelegd moet worden op sociale cohesie in plaats van individualisering, zelfverrijking en consumptie drang. In plaats van een grotere auto willen dan de buurman en deze desnoods met een lening financieren zouden mensen ook aangeleerd kunnen worden te kijken naar de omgeving en te onderzoeken wat hier werkelijk nodig is. Te onderzoeken wat ze zelf werkelijk nodig hebben ! Dan kom je bij andere waarden uit en een gevoel dat eind jaren 80 is verdwenen, namelijk het gezamenlijk verantwoording nemen voor een buurt, voor sociale projecten, en op macro niveau voor de aarde.
L.Lecarme