Cultuur: Zet alle Zijlen bij !

Staatssecretaris van Cultuur, Jelbe Zijlstra verscheen bij Paul en Witteman. En ik heb met de man te doen. Ga er maar aan staan, 20% bezuinigingen doordrukken op iets wat van ons allemaal is, cultuur. En er bovenop een 13 % BTW verhoging, een soort van rechtse natrap.
Ik zie deze man nog niet snel op een opening verschijnen van aanstormend subsidie afhankelijk talent, het concertgebouw bezoeken of zoals Plasterk VOor de cultuur gaan staan, bijna vaderlijk beschermend met zorg en kennis.
Integendeel zou je eigenlijk willen zeggen. ALle kunstenaars moeten bij ZIjlstra 'uitkijken '. alsof het hier om criminelen gaat die onterecht jaren lang aan de overheids 'gelukmachine 'hebben gehangen, en hiervoor gestraft moeten worden.

De discussie over wel of niet, en hoeveel subsidie dan voor cultuur, is uit te splisten in twee kernvragen
1. Welke waarde wordt een cultuur gehecht
2. wat zijn wij allemaal bereid hiervoor te betalen


Een van de kernargumenten van Zijlstra's politieke missie is dat vanzelfsprekendheden hebben geleid tot gemakzucht bij kunstenaars, en dat deze nu wakker geschud dienen te worden en pas echt door de staat worden gewaardeerd als ze al succesvol zijn.
Feitelijk brengt ZIjlstra niets anders in dan een zeer liberaal standpunt bij deze cultuurdiscussie. Ook bij kunstenaars zou eigenlijk het recht van de sterkste moeten gelden, en pas bij genoeg publiek ( dus succes ) is bestaansrecht bewezen. De zwakkere kunstenaar collega;s zullen of zich moeten laten omscholen of wachten op een nieuwe regering.

De waarde van cultuur voor de samenleving wordt hiermee gelijk gesteld als dat van een product, waar vraag naar is. Bedrijven zien zichzelf graag in verband gebracht met succes, dus succesvolle kunstenaars zullen geen problemen ondervinden steun uit het bedrijfsleven te vinden. Dit laatste is waar het nieuwe kunst en cultuurbeleid van deze huidige regering ook op aanstuurt.

Eigenlijk wil Zijlstra van de cultuursector ook een vrije markt sector maken, waar de overheid zoveel mogelijk zijn handen van zou moeten aftrekken. Het past in zijn visie dan niet om theaterstoelen flink te subsidieren om maar wat te noemen.

Eigenlijk is het allemaal niet zoveel nieuws. Al een decennia lang ( op zijn minst ) worden aankomende kunstenaars opgeleid om ook de zakelijke aspecten van hun beroep te beheersen, wordt hun creativiteit aangesproken om nieuwe markten te vinden, zijn zij gevoelig als geen ander voor waardering = publiek.
De culturele sector is misschien al de meest liberale sector waar ongeschreven wetten gelden van winners en losers. De tijd van Turks Fruit ligt ver achter ons, het beeld van kunststudenten beeldende kunst vrije richting die redelijk makkelijk 30.000 gulden konden lospeuteren om daarvan een jaarlang zuipend en neukend in goedkope studios het geduld van hun ouders op de proef stelden.
Echte kunstenaars zullen niet beven van een type als Zijlstra. Zij moeten kunst maken, als expressie van hun ziel, als commentaar op wat er om hen heen en in de wereld gebeurd. En dit is ook de kern van kunst en cultuur, een reactie geven op stromingen, bewegingen, deels tot relativering, deels tot verheffing, en ultiem de poging tot het uitdrukken van het Goddelijke. Want ook dat is kunst. Kunstenaars zijn scheppers, en geven daarmee kleur, vitaliteit en besschaving aan een samenleving. Soms zijn kunstenaars zo visionair, dat zij hun tijd ver vooruit zijn, en pas na hun dood gewaardeerd worden. En eigenlijk is dit nog steeds zo, maar dan hebben we het pas echt over de toplaag van de artistiekelingen onder ons.
De meesten zwoegen, ploeteren en zweten gedreven door een innerlijke drang tot expressie. Wat zal die subsidie hen een worst wezen. Die kunst moet er gewoon komen. En ook dit vindt ik een gezonde houding. Maar ja, waar moet je ondertussen van leven als je nog niet zo bekent bent ?

En hier zit wel een probleem. Het is een harde sector, die kunst en cultuur sector. Want erkenning en succes komt vaak pas na jaren van investeren, arbeid en persoonlijke ontwikkeling. Kunst moet ook weldegelijk'onderwezen 'worden, er moet ( door de overheid ) een klimaat geschapen worden waarin kunst kan gedijen, waar het maatschappelijk geaccepteerd is, al vraagt het zelf niet om die acceptatie, kunstenaars generen veel liever discussie, willen tegen benen aantrappen, heilige huisjes omver gooien. Juist deze, laten we zeggen voorhoede kunstenaars ( waarvoor vaak geldt, de eewige roem of de goot ) zullen het nog moeilijker krijgen, maar hebben juist in deze tijden ook enorme bronnen van inspiratie. Juist nu zijn ze meer nodig dan anders, om de polarisatie die nu in gang gezet is verder te vergroten in beeld en geluid, om ons duidelijk te maken waar de grenzen liggen van ons fatsoen, en waar onze link met het Goddelijke verloren is gegaan.


Voor deze kunstenaars zullen de bedrijven niet in de rij staan. Maar laat hen leiden door trots en een heilige missie, van werkelijk scheppend te zijn in een veranderende wereld. Vooralsnog lijkt ZIjlstra gevangen in de onmogelijkheid van deze regering. Afstraffen van alles wat sociaal en rechtvaardig is, uit machtspolitieke overwegingen mee gaan in het door Wilders gegeneerde klimaat van populisme en polarisatie, en het doorvoeren van marktwerking daar waar het nog kan. Met een nipte meerderheid in de kamer zou bescheidenheid passen, maar dat is niet de keuze van deze regering. Kunst laat zich niet wegjagen, scheppers zijn van alle tijden. Laat hen inspiratie vinden in deze huidige verharding en polarisatie, en hier een niet miste verstane reactie op geven. Zij zullen zich niet identificeren met een slachtoffer rol, maar keihard terugslaan met de middelen van een kunstenaar en de basis van vernieuwing : creatie.